Cùng chúng tôi chuẩn bị hành trang để "du lịch" trên các cung đường Internet

Có lẽ trong thời đại hiện nay, thuật ngữ “mạng” đã quá quen thuộc bởi lẽ hầu như mọi người đều có điều kiện dễ dàng để sở hữu một mạng cho riêng mình. Chỉ với 2 thiết bị đơn giản: 1 wifi + 1 cái điện thoại của mình thôi chúng ta đã thiết lập 1 kết nối mạng của riêng mình rồi.Tuy nhiên việc sử dụng mạng của chúng ta đôi lúc gặp sự cố và không được suôn sẻ như chúng ta kỳ vọng. Vì thế, chính ngay lúc này chúng ta cần trang bị một số kiến thức mạng cơ bản để có thể cùng nhau du lịch trên các cung đường Internet và có được những trải nghiệm tuyệt vời.

Theo đó chúng ta cần làm rõ từ căn nguyên của các vấn đề mà có lẽ đối với người dùng bình thường (các end – user) khó có thể giải thích được bằng những thuật ngữ kỹ thuật. Tác giả không tham vọng với bài viết này mọi người đều có thể là một kỹ thuật viên mạng và tự làm chủ được mạng cho công ty hay nhà của mình tuy nhiên tác giả sẽ cố gắng chia sẽ chút ít kinh nghiệm dưới ngôn ngữ “ít kỹ thuật” hơn để một người không nắm rõ các vấn đề kỹ thuật có thể hiểu và có thể tự làm chủ mạng của mình hay ít nhất là không nhầm lẫn lỗi nọ sang lỗi kia để rồi đầu tư không đúng lúc, đúng chỗ dẫn đến “tiền mất tật mang”.

Đứng trên góc nhìn người dùng, chúng ta có thể hình dung mạng chia làm 2 phần như sau

Phần thứ 1: Mạng từ Modem đến nhà cung cấp dịch vụ (các ISP – Internet Service Provider như VNPT, FPT, Viettel,…)

Phần thứ 2: Mạng từ Modem đến các thiết bị bên trong nhà bạn như bộ chia mạng (Switch – dùng khi bạn cần phải chia mạng đi lên các tầng khác do modem thiếu cổng chẳng hạn…) Tất cả các thiết bị kết nối trong nhà bạn sẽ tạm gọi là mạng LAN (Local Area Network) hay mạng Local (là mạng trong nội bộ nhà mình)

Có lẽ để dễ hiểu thì  đến đây chúng ta phải ngưng dùng các thuật ngữ kỹ thuật và chuyển sang thuật ngữ ít kỹ thuật từ đây.

Có nhiều cách để mô tả nhưng tác giả sẽ lựa chọn cách sau:

Hãy tạm coi kết nối từ modem của bạn ra bên ngoài mạng là những cung đường đưa bạn đến những chân trời khác những nơi bạn chưa từng đặt chân đến.

Vậy thì modem là chiếc xe thân yêu chở bạn đi các miền đất xa xôi, những nơi tuyệt vời mà bạn luôn mơ sẽ được đặt chân tới, theo đó thì các thiết bị kết nối đến modem trong nhà bạn chắc hẳn là những hành khách đang háo hức chờ đợi khám phá và trải nghiệm các cung đường internet.

Vậy thì nguyên nhân gì khiến chuyến hành trình của chúng ta bị chậm chễ, bị trì hoãn, hay thậm chí bị hủy.

Hãy nhìn vào 3 yếu tố in đậm trên bạn sẽ biết vì sao hành trình trải nghiệm của bạn lại kém vui:

  1. Nếu đường xá quá bé (băng thông quá ít), quá xấu hay gồ ghề (tín hiệu trên đường dây bị suy hao), sạt lở đường (dây đứt, hạ tầng lỗi…) dẫn đến ách tắc giao thông xe của bạn sẽ di chuyển chậm hoặc thậm chí không di chuyển chờ xếp hàng và mắc màn ngủ như kiểu tắc đường Quốc lộ do tai nạn giao thông.
  2. Nếu phương tiện di chuyển của bạn có vấn đề hỏng hóc lỗi, sự cố hay đơn giản là có ít chỗ quá không đủ để chở người thân của bạn tham gia hành trình trải nghiệm cùng bạn (Modem của bạn không đủ năng lực để tải cho tất cả các thiết bị hoặc xử lý các giao thức hay sự kiện ngay bên trong mạng của bạn)
  3. Nếu các vị hành khách cùng trải nghiêm với bạn bị ốm không thể lên xe đi du lịch cùng bạn cũng làm bạn kém vui rồi (Sw lỗi, wifi lỗi các thiết bị kết nối đến ko vào được mạng)

Có lẽ các bạn đã có cái nhìn tổng quan về mô hình mạng từ nhà cung cấp đến KH dưới góc nhìn của người sử dụng mạng theo một cách đơn giản và khá gần gũi.

Để làm rõ thêm nguyên nhân lỗi mạng ta đi vào phân tích chi tiết từng yếu tố trong 3 yếu tố trên để có cách ứng phó hợp lý khi thấy mạng gặp sự cố.

Yếu tố đầu tiên trong 3 yếu tố khiến mạng của bạn có vấn đề là đường xá - hạ tầng mạng. Đó chính là khi phần mạng từ modem đến nhà cung cấp bị lỗi.

  1. Đường không đủ rộng (Băng thông gói cước): Khi đường ra mạng không đủ rộng cho xe của bạn đi qua.

Rất nhiều trường hợp chúng ta yêu cầu sự trợ giúp từ phía nhà mạng tuy nhiên không phải lúc nào yêu cầu đó cũng được nhà mạng đáp ứng. Lẽ dĩ nhiên phản ứng của người dùng mạng luôn là chê trách nhà mạng làm dịch vụ không đến nơi. Tuy nhiên hãy cùng nhìn lại và suy ngẫm xem vấn đề ở đâu thông qua yếu tố đầu tiên này nhé

Cũng không cần phải giải thích nhiều đối với trường hợp này nếu bạn hình dung tuyến đường ra mạng của nhà bạn quá bé dẫn đến tình trạng kẹt xe. Với trường hợp này nếu bạn có chuyển mạng thì chỉ giải quyết được về mặt tâm lý là hy vọng dùng mạng khác sẽ tốt hơn. Một số ít trường hợp có thể sẽ tốt hơn vì có thể chính xác mạng nhà mạng không có đủ đường ra internet do thiết bị nhà mạng lỗi có vấn đề hay do hạ tầng mạng gặp sự cố. Nếu sự cố này lặp lại quá nhiều lần mà không được nhận được sự trợ giúp nhiệt tình và thải độ tích cực từ phía nhà mạng thì quyết định rời mạng của bạn sẽ là hợp lý.

Tuy nhiên nếu xét trường hợp ngược lại hạ tâng đường xá không lỗi và vẫn đủ rộng để phương tiện của bạn thoải mái di chuyển thì sao? Lúc này quyết định rời mạng khi bạn không hề suy xét kỹ nguyên nhân liệu có hợp lý hay không? Liệu bạn rời mạng rồi vấn đề của bạn hiện tại có được giải quyết hay không?

Khi đó bạn nên xem xét đến yếu tố thứ 2 đó là

  1. Phương tiện di chuyển của bạn có vấn đề

Nhà mạng các ISP cũng như nhà nước mình vậy chỉ cung cấp dịch vụ hạ tầng tiện ích cơ bản như điện, đường, trường, trạm... thôi vì thế bạn không thể yêu cầu chính phủ cung cấp phương tiện đi nhanh nhất và thật nhiều chỗ ngồi, thật đẹp và thật tiện nghi để bạn sử dụng được.

Theo đó thì phương tiện chở gia đình bạn đi du lịch rộng hay chật, có đủ chỗ ngồi hay không, tiện nghi thế nào lại tùy thuộc vào bạn quyết định đầu tư bao nhiêu tiền cho phương tiện đó. Phương tiện di chuyển hay Modem tổng chính xác không phải trách nhiệm của nhà mạng, họ chỉ có trách nhiệm hỗ trợ bạn kiểm tra để chỉ ra rằng phương tiện bạn lựa chọn để di chuyển có phù hợp với đường xá mà họ đang cung cấp hay không mà thôi.

Chiếc xe của bạn lúc này chính là modem chính để bạn kết nối với thế giới internet ngoài kia bạn muốn đi nhanh hay đi chậm (đi bằng máy bay hay tàu thủy, ô tô, xe đạp hay xe máy đều tùy thuộc vào ngân sách bạn đầu tư cho phương tiện đi lại của riêng bạn)

Nếu tham chiếu theo hợp đồng thì chẳng nhà mạng nào cam kết modem tổng của họ dùng đủ cho một công ty 200 người hay 500 người. Họ chỉ nói là người dùng khi đăng ký gói này gói kia được khuyến mãi một modem wifi thôi.

Nghe cũng đơn giản và dễ hiểu tuy nhiên không ít trường hợp những người dùng mặc định luôn nhà mạng phải chịu trách nhiệm cho việc này và cứ thế cắt hợp đồng và chuyển đổi qua lại giữa các nhà mạng với hy vọng mạng của nhà mình sẽ tốt hơn lên sau mỗi lần chuyển đổi đó, để rồi cuối cùng họ đi đến kết luận các nhà cung cấp mạng cho họ không đủ năng lực để phục vụ.

Vậy theo đó việc làm quan trọng hàng đầu của bạn là phải làm rõ nhu cầu của chính bạn. Bạn có bao nhiều người đi trên phương tiện của mình để lựa chọn phương tiên di chuyển cho hợp lý. Bạn không thể chở 4 người trên một chiếc xe đạp, hay không thể chở 45 người trên một chiếc xe con 4 chỗ… Khi bạn đã có được con số cho riêng mình thì việc còn lại của bạn không quá khó đó  là liên hệ với những đơn vị tư vấn cung cấp thiết bị mạng để có thể được tư vấn cụ thể về năng lực thiết bị của modem chính như khả năng chịu tải , các tính năng nâng cao khác (tương đương với việc bạn có thể tưởng tượng chủng loại phương tiện của bạn là gì, có bao nhiêu chỗ, tiện nghi thế nào..)

  1. Yếu tố thứ 3 là yếu tố về các hành khách

Theo như chúng ta mô phỏng chuyến hành trình du lịch ở phần mở bài thì yếu tố này cũng khá tương đồng với yếu tố thứ 2 về mặt lý thuyết. Tuy nhiên lại khá phức tạp và là nguyên nhân chính gây rắc rối và dễ nhầm lẫn nhất khi chúng ta xem xét xử lý một sự cố cho hệ thống mạng của bạn.

Nếu tưởng tượng modem tổng của bạn là con đường chính ra mạng thì các thiết bị trọng mạng của bạn là các con đường phụ. Như vậy bạn cũng vẫn gặp phải vấn đề tương tự với đường phụ (wifi, hay bộ chia mạng…) có đủ để cho lưu lượng mạng của bạn chuyển qua hay không? Vậy tại sao lại phức tạp hơn. Lý do đơn giản vì bạn có rất nhiều tuyến đường phụ có điều bạn chưa hình dung ra mà thôi. Đặc biệt với việc chia mạng cho nhiều nhà (nhà hàng xóm chẳng hạn, hay xóm trọ sinh viên...) dùng sẽ làm việc kiểm soát mạng của bạn phải được quan tâm nhiều hơn. Vì có khi chỉ một thiết bị mạng bên hàng xóm bị lỗi, hoặc bị cấu hình sai cũng có thể gây lỗi trên toàn hệ thống mạng.

Thông thường theo kinh nghiệm của các chuyên gia bạn luôn phải đảm bảo đường chính của bạn ổn trước khi nghĩ tới đường phụ. Vì đơn giản nếu bạn tắc nghẽn ở đường chính thì tức là nghẽn toàn bộ mạng còn nếu bạn chỉ bị tắc ở đường phụ thôi thì vẫn có thể còn cơ hội đi đường khác ra đến đường chính và ra mạng internet toàn cầu. Bởi thế bạn cần cân nhắc thật kỹ lưỡng và tinh toán số lượng người dùng tại mỗi đường phụ này cho thật đầy đủ (giống như trường hợp với modem tổng) trước khi quyết định nâng cấp các thiết bị tại điểm này để tránh việc đầu tư thừa hoặc thiếu hoặc chỗ thừa vẫn thừa mà chỗ thiếu lại vẫn thiếu.

Lời kết

Do khuôn khổ bài viết có hạn, tác giả chỉ nêu những điểm cơ bản nhất đó là 3 yếu tố bạn cần phải nhớ ở trên. Từ việc phân tích những yếu tố đó một cách logic, bạn hoàn toàn có thể gỡ rối cho mạng nhà mình, và từ đó tự xử lý và làm chủ mạng của chính mình trước khi gọi tổng đài của nhà mạng và chờ đợi các kỹ thuật viên tới. Hay ít ra bạn cũng hoàn toàn có thể hiểu và phân đoạn được mạng lỗi để lựa chọn và quyết định xây dựng mạng riêng cho mình để có thể kết nối mọi lúc tới mọi nơi trên thế giới.

VIẾT BÌNH LUẬN CỦA BẠN: